Wesz, czyli najstarszy pasożyt towarzyszący człowiekowi

Zdaniem badaczy wesz jest pasożytem, z którym człowiek ma kontakt od samego początku naszego gatunku. Z pewnością towarzyszyła ludziom pierwotnym, stanowiąc niemały problem – nie tylko higieniczny, ale też zdrowotny.

To warto wiedzieć

Istnieje bliskie pokrewieństwo między wszą ludzką (pediculus humanus) a wszą pasożytującą na szympansach.

Wesz ludzka jest typowym pasożytem, czyli organizmem bytującym na swoim żywicielu – w tym przypadku człowieku. Żywi się krwią wysysaną spod skóry, w którą wbija się swoim charakterystycznym aparatem kłująco-ssącym.

Co ważne, wesz ludzka nie posiada skrzydeł, dlatego może się przenieść na żywiciela wyłącznie poprzez bezpośredni kontakt. Stąd też wszawica, czyli choroba wywoływana przez wszy, szerzy się głównie w dużych skupiskach ludzkich, na przykład w przedszkolach, żłobkach, szkołach, zakładach pracy, środkach komunikacji zbiorowej czy hotelach i pensjonatach.

Ciekawostka

Wesz ludzka pozostaje aktywna do temperatury około 5 stopni Celsjusza (poniżej tej temperatury traci zdolność poruszania się), natomiast zdecydowanie najlepiej czuje się w warunkach wysokiej temperatury i wilgotności powietrza.

Pediculus humanus to zarówno wesz głowowa, jak i odzieżowa

Wyróżniamy dwa podstawowe podgatunki wszy ludzkiej:

1. Wesz głowowa – występująca na całym świecie, będąca podstawowym pasożytem człowieka. Jej pełna łacińska nazwa to Pediculus humanus humanus.
2. Wesz odzieżowa – zdaniem badaczy linie wszy odzieżowych powstały z linii wszy głowowych, natomiast istnieją między nimi pewne różnice gatunkowe. Wesz odzieżowa występuje rzadziej, jak sama nazwa wskazuje bytuje głównie na ubraniach mających bezpośredni kontakt ze skórą, czyli m.in. bieliźnie, koszulkach, ale też pościeli.

Jakie choroby może przenosić wesz ludzka?

Wesz ludzka to wyjątkowo nieprzyjemny pasożyt, ponieważ powoduje uciążliwy świąd – czy to skóry głowy, czy całego ciała. Dodatkowo trzeba pamiętać, że wszy mogą przenosić liczne choroby, wśród nich:

• dur powrotny,
• tyfus plamisty,
• dżuma,
• gorączka okopowa.

Dziś, dzięki szczepieniom i znacznie wyższemu poziomowi higieny, te choroby udało się niemal całkowicie wyeliminować, natomiast nie zmienia to faktu, że pasożytowanie wszy może bezpośrednio zagrażać zdrowiu człowieka – również za sprawą wysoce prawdopodobnych zakażeń bakteryjnych spowodowanych uporczywym drapaniem skóry aż do powstania otwartych ran (zwłaszcza przez dzieci).

Największym problemem jest wesz głowowa

Wesz głowowa to pasożyt, z którym zetknęło się wielu z nas – a już zwłaszcza rodziców dzieci uczęszczających do żłobka czy przedszkola. Standardem jest, że jesienią i zimą, czyli w okresach wzmożonej aktywności wszy, w placówkach pojawiają się ostrzeżenia przed wszawicą.

Wesz głowowa ma doskonałe warunki do przenoszenia się na kolejnych żywicieli właśnie w skupiskach dziecięcych. Najmłodszym trudno jest zachować dystans społeczny, dzieci często dotykają głowami wykładziny, pożyczają sobie spinki, opaski, grzebyki, szczotki czy czapki, a takie zachowania wybitnie sprzyjają szerzeniu się wszawicy.

Szczęśliwie dziś stwierdzenie obecności wszy na głowie dziecka nie jest wielkim problemem i nie powinno wywoływać panicznej reakcji rodziców. Zwalczanie wszawicy wymaga jedynie sięgnięcia po odpowiedni preparat – na przykład Pipi Nitolic, który likwiduje 100% pasożytów już po jednokrotnej aplikacji.

Rada

Pamiętajmy, że leczeniem wszawicy należy objąć całą rodzinę, ponieważ pasożyty z dużym prawdopodobieństwem mogły przenieść się na innych domowników (nawet pomimo braku objawów, które zwykle występują po około 10-14 dniach od zakażenia).

O objawach wszawicy czytaj też w osobnym artykule na naszej stronie.

Profilaktyka wszawicy

Wiedząc, jak niebezpieczne dla zdrowia, a przede wszystkim uciążliwe są pediculus humanus, warto się przed nimi zabezpieczyć. Sposobem na uchronienie siebie i dziecka przed kontaktem z pasożytami jest stosowanie preparatu Pipi Nitolic prevent plus, który tworzy na powierzchni włosów niewidzialny film ochronny i tym samym uniemożliwia wszom zagnieżdżenie się na głowie nosiciela.

Profilaktykę wszawicy należy stosować szczególnie w okresie jesienno-zimowym, kiedy to notuje się najwięcej przypadków choroby – wynika to m.in. z noszenia grubych ubrań, do których mogą przytwierdzać się pasożyty (wesz jest w stanie przeżyć poza organizmem żywiciela nawet do 48 godzin).

Skuteczna ochrona przed pediculus humanus jest zatem jak najbardziej możliwa, natomiast w przypadku „złapania” wszy należy jak najszybciej podjąć odpowiednie leczenie – minimalizując tym samym ryzyko ewentualnych powikłań zdrowotnych.

A co z szamponem na wszy?

Wśród rodziców popularnym wyborem przy walce z pediculus humanus bywa też szampon na wszy. To rozwiązanie wygodne w użyciu, przypominające zwykły zabieg mycia głowy, dzięki czemu sprawdza się zwłaszcza u młodszych dzieci, które niechętnie poddają się długim kuracjom. Trzeba jednak pamiętać, że samo umycie głowy nie zawsze wystarczy do całkowitego usunięcia pasożytów i ich jaj – kluczowe znaczenie ma odpowiedni czas kontaktu preparatu z włosami oraz dokładne wyczesanie martwych wszy i gnid gęstym grzebieniem już po zakończeniu zabiegu.

Wybierając środek tego typu, warto sięgnąć po taki, który łączy łatwość aplikacji ze sprawdzoną skutecznością. Więcej na temat tego, jak dobrać odpowiedni produkt i jak prawidłowo przeprowadzić kurację mycia głowy, znajdziesz w artykule poświęconym skutecznemu szamponowi na wszy.

Najczęstsze pytania i odpowiedzi

Czym dokładnie jest pediculus humanus?

To łacińska nazwa wszy ludzkiej – pasożyta zewnętrznego żywiącego się krwią człowieka. Wyróżniamy dwa jej podgatunki: wesz głowową (Pediculus humanus humanus) oraz wesz odzieżową, bytującą głównie na ubraniach.

Czy wszy ludzkie potrafią skakać lub latać?

Nie. Pediculus humanus nie ma skrzydeł i nie potrafi skakać – przemieszcza się wyłącznie poprzez chodzenie. Do zarażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt głów lub poprzez wspólne używanie czapek, grzebieni i akcesoriów do włosów.

Gdzie najczęściej dochodzi do zarażenia wszą ludzką?

Zdecydowanie najwięcej zachorowań notuje się w skupiskach dziecięcych – żłobkach, przedszkolach, szkołach, na koloniach. Ryzyko rośnie też w hotelach, środkach komunikacji zbiorowej oraz wszędzie tam, gdzie ludzie pozostają w bliskim kontakcie.

Po jakim czasie od zarażenia pojawiają się pierwsze objawy?

Charakterystyczny świąd skóry głowy pojawia się zwykle po około 10–14 dniach od momentu zarażenia. Z tego powodu warto regularnie sprawdzać głowę dziecka – wczesne wykrycie pasożytów wyraźnie ułatwia leczenie.

Czy można uchronić dziecko przed wszami?

Tak. W okresie wzmożonej aktywności wszy oraz po zgłoszeniach z placówki dziecka warto sięgnąć po preparat ochronny tworzący niewidzialną barierę na włosach. Pomocne są też proste zasady higieny i unikanie pożyczania akcesoriów do włosów.

Czy preparaty na wszy są dostępne bez recepty?

Tak, w Polsce wyroby medyczne wspomagające leczenie wszawicy można kupić bez recepty – w aptece stacjonarnej lub internetowej. Mimo to przy długo utrzymujących się objawach warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym lub dermatologiem.